Poesia gorria (1)

MANEX ERDOZAINTZI-ETXART :

EUSKAL HERRI LANGILEAREN POETA 

Manex Erdozaintzi-Etxart Behe Nafarroako Ibarla herrian sortu zen 1934ko uztailaren 15ean, laborarien familia langile batean. Zortzi haurretarik seigarrena zen eta bederatzi urterekin Donapaleuko frantziskotarren eskolan sartu zen. Geroztik bere ibilbidea erlijio-ordena horrekin loturik dago. Filosofia, Psikologia eta Teologia ikasketak egin zituen Estatu Frantsesean gaindi: Gaskoinian eta Okzitanian (Briven, Paben, Tolosan eta Biterrin -Béziers Frantsesez-), Bretainian (Kemperren) eta Frantzian (Parisen eta Orsaiyn). Bere pastoralgintza-lanetan, Estatu Batuetara eta Irlandara joan izan zen batzuetan.

Euskal Herri Langilearen zerbitzuan aritu zèn anaidi frantziskotar bat sortu zuen Domintxinen: "Anaitasuna", eta Askapen Teologiaren bidean buru-belarri aritu ziren bertako lagunak: errefuxiatuen aldeko manifestazio eta gose grebak, "Fededunak" taldearen sorrera, "Fedegintza" aldizkaria, AEKn irakasle, Ipar eta Hegoaldeko kristau iraultzaileen topaketak, langile eta laborarien sindikalismoa, artikuluak euskal aldizkari gehienetan: "Herria", "Elgar", "Jakin", "Gure Herria", "Frères du monde", "Anaitasuna", poesia eta literatura, "Herriarekin" apez taldea, "Herriz-Herri" aldizkaria, pastoralgintza lanak Ipar Euskal Herriko herri gehienetan, Etxarriko laborari eskolan irakasle, Seaskan laguntzaile, Askagintzaren Teologiaren aldeko idazki eta gogoeak, Amnesty International-eko partaide, HBren aldeko botoa eskatu zuen 1984an, eta euskaldunon "gaueko lanetan" mila zereginetan aritu izan zen, Euskara Ta Askatasunaren alde...vHerriak bizi behar duelakotz!

Akitaniako frantziskotarren idazkari eta buruzagia izan zen. Euskaltzain urgazlea ere bai. Joseba Arregi ETAko militantearen lagun eta adiskidea, "gaueko lanetan" elkar ezagutu zutelakotz. Sozialista iraultzailetzat jotzen zuen bere burua.

1984ko apirilaren 29an hil zen Okzitaniako Tolosan. Bere hileta Donapaulen egin zuten, maiatzaren 1ean, Langileriaren egunean, hain xuxen.

"Hinki-hanka" poesia liburua idatzi zuen 1978an, "Gauaren atzekaldean" nobela 1982an, eta zendu ondoren, "Herri honen erraietan/Bizitza pilpirak/Nafarroari poema irekia" poema bilduma argitaratu zioten 1994an.  

Bere poema eder bat ekarri dugu orriotara: 

ASKATASUNAREN AMETS ZOHARDIA

I

Hodei beltzak

Hodei beltzak

Jautsi dira

Mendi kaskoetatik behera ... 

Euskadiko bide zaharretan

Askatasuna

Izitua galdu da ...

ZER EGIN ZUEN APARTEKORIK GURE HERRIAK?

Euri eta zitzer erauntsiak

Hodei beltz harmatuak

Lehertu dira

Hirietako karriketan ...

Euskadiko plaza inguruetan

Askatasuna 

Funditua itzali da ...

NONGO MADARIKAZIOAK JO ZUEN GURE HERRIA?

Hodei marrumak

Hodei garrasiak

Daderabiltza

Itsas hertzetik zelai barruraino ...

Euskadiko leize ziloetan

Askatasuna

Ezindua amildu da ...

NORK ZUEN ERABAKI GURE HERRIA SUNTSITZEA?

II

Euria eta zitzerra

Ez baitziren atertzen

Hodei harmatuak

Eta hodei marrumak

Ez baitziren jabaltzen

Madarikazioak ez baitziren ixiltzen ...

Askatasuna

Berebaitaratu zen eta 

Oroitzen hasi zen ...

  

Txabi, Poeta, Iharra,

Mikelon eta Txikia eta Txapela

Eta Euskadiko xenderetan hil dizkiguten 

Iraultzaileen zerrenda luzea

Nere haurrak ziren

Maliziarik gabeko

Nere semeak ziren ...

 

Eta Txiki eta Gotzon Otaegi  eta Jesus Maria Zabala

Hedailo errautsean odol hustuak utziak

Nere semeak ziren

Beren aita-amak eta beren haurrideak

Beren hauzokoak eta beren herrikoak

Nere haurrak diren bezala ...

Beren aita-amak eta beren haurrideak

Beren hauzokoak eta beren herrikoak

Esplotatuz eta zapalduz eta umiliatuz

Hiltzen dituzten bezala, egunero, beren legearen izenean

Hil dizkidate beren justiziaren izenean!

ZERTAZ HOBENDUN ZEN GURE HERRIA?

Askatasuna

Oroitzen ari zen oraino eta

Kezkatzen hasi zen ...

Bat, biga, hirur eta ... ehun

Berrehun-eta-berrogoita bost

Besteak beste ...

Espainiako presondegietan sakatuak

Nere haurretarik dira

Eta min dut bihotzean

Eta sofritzen dut hezurretan ...

Maite zuten primaderako loreen usaina

Arrats apalean maite zuten iguzkiaren pereka

Itsas bareab eta mendi kaskoetan ...

Aitatxiren kondaira behatzen zuten, harrituak eta xoratuak

Negu minean supazter xokoan

Eta lasterka egurtegian kukutzen ziren

Amatxik erasiak hastean ...

Lagunkinak ziren nere haurrak eta maitagarriak

Plazaz-plaza eta ostatuz-ostatu zoatzilarik

Lagunkinak ziren lanean eta jostetan

Kantuan eta dantzan berantzen zirelarik gauaren luzean

Presondegietan zurmintzera kondenatu dizkidaten 

Nere izerdiaren haurrak

Eta min dut erraietan ...

Beren aita-amak eta beren haurrideak

Beren hauzokoak eta beren herriko lagunak

Baserrietan eta uzinetan eta eskoletan

Heziz eta alienatuz eta burtxoratuz

Xurgatzen dituzten bezala, egunero, beren legearen izenean

Ebakitzen dizkidate beren justiziaren izenean!

NONGO MADARIKAZIOAK JO ZUEN GURE HERRIA?

III

Hodei beltzak

Euri eta zitzer erauntsiak

Hodei harmatuak

Lehertzen dira

Euskadiren 

Hego eta Iparraldean ...

ZER ZUEN APARTEKORIK GURE HERRIAK?

Askatasuna

Kexatu zen eta

Erabaki zuen

Xutitzea ...

Hego eta Iparraldea 

Nere lurrak dira

Mixel, Peio, Arantxa, eta Terexa

Nere seme-alabak diren bezala ...

Hego eta Iparraldeak

Burrukan diraute

Iñaki eta Miren

Arrosa eta Ellande

Eta nere beste seme-alaba guziek

Burrukan dirauten bezala

Mendi-zelaietan eta itsasoaren zabalean

Baserri eta uzinetan eta eskoletan

Nere seme-alaba guziek

Burrukan dirauten bezala

Esplotatuak eta alienatuak eta umiliatuak

Ez izateko

Xurgatuak eta zapalduak eta madarikatuak

Ez izateko ...

Beren aita-amak eta beren haurrideak

Beren hauzokoak eta beren herrikoak

Egunero burrukan dirauten bezala

Hego eta Iparraldeko

Nere lurretan

Gure lurretan

Jende libroak izateko ...

 

OI GAU ZOHARDIA NERE BEGIEN AMETSA

ETA LARRAZKENEKO HAIZE EPELAREN HUNKIA

SOIN HEGIETATIK BIZKARREAN BEHERA

ETA IGUZKIAREN BEROA NERE AURPEGI BUSTIAN ...

JOANGO NAIZELARIK 

BIDEZ-BIDE 

ETA KARRIKAZ-KARRIKA

NERE HERRI LANGILEAREN URRATSEAN

NERE HERRI LANGILEAREN BIHOTZEAN

NERE HERRI LANGILEAREN ERRAIETAN ...

HASIKO NAIZELARIK KANTAN ETA DANTZAN

NERE HERRI LANGILEAREN PLAZETAN ...

OI GAU ZOHARDIAREN BETEA

NERE BIHOTZEKO AMETSA!

 

Batekoak hamarrekoa dakar

Hamarrekoak ehunekoa dakar

Ehunekoak milakoa dakar

Eta milakoak

Miliunak, miliunak eta miliunak dakarzki ...

Hego eta Iparraldean

Euskadik

Milakoan

Miliunak, miliunak eta miliunak dakarzki

Nere izerdiaren seme-alabak

Beren aita-amekin eta beren haurridekin,

Beren hauzokoekin eta beren herritarrekin

Hitzartzen direlarik

Juntatzen direlarik

Burrukarako

Iraultzarako

Amodiorako

Zin egiten dutelarik

Beren leearen izenean

Beren justiziaren izenean ...

OI AMETS ZOHARDIA NERE GOGOAREN AMETSA

ETA LARRAZKENEKO HAIZE EPELAREN HUNKIA

SOIN HEGIETATIK BIZKARREAN BEHERA

ETA IGUZKIAREN BEROA NERE AURPEGI BUSTIAN ...

JOANGO NAIZELARIK 

BIDEZ-BIDE

ETA KARRIKAZ-KARRIKA 

NERE HERRI LANGILEAREN URRATSEAN

NERE HERRI LANGILEAREN BIHOTZEAN

NERE HERRI LANGILEAREN ERRAIETAN ...

HASIKO NAIZELARIK KANTAN ETA DANTZAN

NERE HERRI LANGILEAREN PLAZETAN ...

OI AMETS ZOHARDIAREN BETEA

NERE GOGOAREN AMETSA!

1976ko urrian izkiriatua.

  

      

Lapiko kritikoa (1) : ateismoari buruzko eztabaida

LAPIKO KRITIKOA (1)

EZTABAIDA ATEISMOARI BURUZ

   

Bada web orri bat biziki interesgarria, pentsamendu kritikoa gure hizkuntzan lantzen duena: Lapiko kritikoa (basque.criticalstew.org). Uste dugu iraultzaile euskaldunendako aski baliagarria izan daitekeela eta horregatik ekarri dugu orriotara. Uztailaren 8an eztabaida luze eta mamitsua piztu zen bertan, Andoni Olariaga Azkaratek GARA egunkarian egun hartan argitaratutako artikuluaren harira. 

Teoria Iraultzailearen alorrean, orain arte bederen, ateismoa izan da nagusi, bai marxismoaren alorrean nola anarkismoarenean ere. Askapen Teologiak salbuespena ziren, bainan eztabaida politiko eta teorikoan leku marjinala zuten. Zer gertatuko da XXI. mendean? Sistema sobietikoa amildu ondoren, eta Txinako sistemaren eraldatze kapitalista ikusi eta gero, ateismoa “berez” iraultzailea dela dioen tesia ahuldurik gelditu da nonbait. Ameriketan Askapen Teologiaren biziberritzeak eta Islamen esnatze nahasi eta konbultsoak iradokitzen dute fededun iraultzaileen agertze berria. Baina iraultzaile fededunak desagertu ziren erabat noizbait? XVI. mendeko komunista iraultzaileak, Thomas Müntzer buru zutela, fededunak ziren. XIX. mendeko komunista iraultzaileak, aldiz, Marx, Engels, Bakunin, Kropotkin ..., ateoak erabat. Bainan ateo ala fededun izan, iraultzaileok elkarrekin aritu izan gara bataila antikapitalista guztietan, eta horrela jarraituko dugu aurrerantzean ere. Merezi du gure artean eztabaidatzea, lotzen gaituena indartzeko, bereizten gaituena hobeki ulertu eta konprenitzeko.

 

Guk artikulu bera eta iruzkin interesgarrienak argitaratu ditugu hemen, eztabaida osorik ikusi nahi baduzue, jo aipatutako helbide elektroniko horretara. Biziki gomendatzen dizuegu!

Ateismoaren kritika. (Gara. 2012-07-08)

Andoni Olariaga Azkarate

            XVIII. mendean, Ilustrazio frantsesak erlijio katolikoarekin apurtu baina hiru fede berri jarri zituen: arrazoia (zientzian), gizakiaren identitate unibertsal aldaezina (Vico eta Herderrek ondoren arbuiatua), eta beste sinesmen berri bat, arrazoiaren bidez gidatua betiereko bake bat lortuko zelaren fedea. Ilustrazioak, hortaz, fede kristaua sekularizatu baino ez zuen egin, objektuz aldatu. Kontuan hartu behar da historiako garai kritikoena omen den honek, Jainkoaren beharraren gose gehien erautsi duena ere izan dela. Voltaire erlijio katolikoaren kritiko sarkastiko handiena izan zela esaten da. Teorian, egia izan daiteke. Eguneroko bizitzan, ordea, bera bizi zen Ferney herri txikian lan egiten zuten jopuei baldintza bakarra ezartzen zien: ahalik eta debotoenak izatea. Zergatik? Voltairek berak bere hiztegi filosofikoan esaten duenez, “guztiz beharrezkoa da printze eta herrientzako, gorengo izaki baten ideia, kreatzailea, gobernatzailea, parkatzailea eta mendekatzailea dena, haien buruetan sakon idatziak izan dezaten.” Ateoen gizarte bat, bere ustez, ezinezkoa da. Finean, Bibliako errebelazioaren ordez, arrazoi absolutua errepresentatzen du Voltairek: moral bakarra leku guztietarako, ohitura unibertsalak herri guztientzako. Voltairen bidez ikus dezakegu, fedea erlijiotik arrazoimen eta zientziara nola higatu zen. Ez da egia, hortaz, Ilustrazioak arrazoiaren eta fedearen artean bereizketa sakona burutu zuela, aitzitik: fede bat alboratu (erlijio kristauarena) baina beste bat goratu zuen, arrazoiarena, zientziarena. Bigarren ilustrazio alemaniarra, nolabait, fede despota horren kritika bat izan zen. Arrazoiaren absolutizazioarekin, razionalitatea diziplina bati aitortu zitzaion bakarrik.

Oraingo ateismoak bide beretik jarraitzen du. Ez da ahaztu behar aurreko belaunaldiak Espainiaren destino unibertsalean enkarnatua zegoen hezur-haragizko jainko faxista bat erraustu beharra izan zuela. Baina gaur egungo belaunaldiak, ordea, elizari eta haren botere politikoari egiten dizkion ezinbesteko kritikak aparte, Voltairek duela bi mende egin zituen kritikak zozoki errepikatu baino ez ditu egiten (Fernando Savater horren adibide). Izan ere, itxuraz berria agertzen zaigun ateismo hau, edukian oso zahar eta despotikoa da. Michel Onfray edo Richard Dawkins buru, erlijioa eta mitoa txorakeri, ipuin, neurosi kolektibo, sinesmen irrazionalen multzo eta gezur irrazionalak baino ez direla errepikatzen ari zaizkigu behin eta berriz. Hori hala bada, mitoak, maitasuna, nazioak… ere gezur multzoak ote dira? Kontua, hortaz, afera honen benetako dilema “arrazoia ala mitoa?” galdera ote den gezurtatzea da.

XIX-XX. mendeko positibismoak zein materialismoak (marxismoa barne) erlijioa eta ikuskera mitikoak gezur hutsa zirela salatu zuten irmoki (aurretik ilustrazioak zabaldutako bidea jarraituz). Marxismoak, ikuskera horren bertsio politiko nagusia kritikatu zuen, katolizismoa, gizakien alienazioa ahalbidetzen duen ideologia gisa (ez diot arrazoia kenduko, noski). Salto handi bat eginez, XX-XXI. mendeetan erlijioa eta mitoak ilusio hutsen kutxan sartu eta hantxe geratu ziren herdoilduta. Ikuskera positibistak, ilusioa gezurrarekin nahastu zuen. Baina Sigmund Freudek berak, Ilusio baten etorkizuna liburuan bertan gogorarazten zigunez, ilusio bat ez da ezinbestean akats bat edo gezur bat. Ilusioen osagai funtsezko bat da, hain zuzen, giza desioetatik sortzen direla. Ilusioak (mitoak, eta abar) frogagaitzak dira, horregatik ere, ezeztaezinak, baina ez horregatik neurosi kolektibo baten emaitza.

Denboran aurrerago eginez, XX. mendean Nietzschek jada Jainkoaren heriotza proklamatu zigun: mamian, absolutuen heriotza. Gertaera horrek gizakia sufrimenduaren eta heriotzaren aurrean ikusle eta babesle gabe uzten zuen, bizitzaren absurdoan bakar bakarrik, unibertso infinitu zabalean. Tragedia batez inguraturik eta horren kontziente gainera: gizakiaren baitan dauden bi inpultsoren gatazka zegoen atzean Nietzscheren ustez. Alde batetik, instintu apolinearra, ikuspegi kontenplatzailea, matematikoa, razionala dena, zientifikoa, legoke gizakiaren baitan; eta bestetik, instintu dionisiarra, inpultso musikala, artistikoa, naturarekin bat egiten duena, irrazionala, poetikoa eta erlijiosoa dena. Bi instintuak gogorki kontrajarriak leudeke, bata bestearen kontra borrokan etengabe. Tragedia, hain zuzen, munduaren irrazionaltasuna edo absurdoa erakusteko, hura ukatzen duena erabili behar denean azaleratuko litzateke: absurdoa edo irrazionaltasuna azaltzeko, hura ukatzen duena, logosa edo arrazoia, alegia. Filosofiaren esparrutik Inmanuel Kantek ederki azaldu zuen tragedia hau, arrazoiak intelektuak erantzun ezin dituen galderak egitera garamatzala esanez. Fernando Pessoak poetikoki, tragedia horren kontzientziaren angustia gordinki azaleratu zuen, Livro do dessassosego liburuko pasarte batean: “O pasmo que me causa a mina capacidade para a angustia. Não sendo, de natureza, um metaphysico, tenho passado dias da angustia aguda, physyca mesmo, com a indecisão dos problemas metaphysicos e religiosos… Vi depressa que o que eu tinha por a soluçao do problema religioso era resolver um problema emotivo em termos da razão.” Arrazoia eta instintua, zientzia eta mitoa… borrokan gure baitan etengabe.

Joxe Azurmendiren Azken egunak Gandiagarekin liburu zoragarrian irakurtzen dugunez, mitoaren eta arrazoiaren arteko afera horri konponbide bat ematen saiatu zen Claude Levi – Strauss antropologoa XX. mendeko erdialderantz. Soluzioa, bere ustez, ez datza haiek irizpide berdinen azpian parekatzean: are gutxiago bataren irizpideekin bestea epaitzea. Ez du zentzu handirik, hortaz, mito bat (Anbotoko Mari) edo Jainkoaren ideia bera irizpide zientifikoak jarraitzen ez dituelako (frogagarria ez delako, eta abar) faltsua dela esatea. Horrekin ez da konpontzen gizakiaren tragedia. Kontuan hartu behar dena da, razionalitatea ez dela zientziaren esklusiboa: poesia eta mitoak razionalitate propio bat dute, eta giza desioei erantzuten diete. Hortaz, zientziaren eta mitoaren arteko konfliktoa ez da razionalismoaren eta irrazionalismoaren artekoa, baizik eta razionalitate modu desberdinena: alde batetik, razionalitate zientifikoa (frogak, dedukzioak… behar dituena, eta gertakarien kausalitatea azaldu behar duena); eta bestetik, razionalitate mitikoa edo poetikoa, bizitzari eta gertakariei buruz zentzua ematen laguntzen diguten ipuinak kontatzen dituena (ez du zertan erlijioaren ipuina izan!).

Gizakiak, bizitzaren zentzua bete egin behar du zerbaitekin. Wittgensteinek zioen bezala, zentzu hori munduaren kanpotik eman egin behar dio, zentzua ezin baita munduaren barnean egon, baizik eta handik kanpo. Baina noski, handik kanpo dagoena, han jartzen duguna eta sinisten duguna besterik ez dago: hortaz, sinisten duenarentzat bakarrik balio du. Zientziak, adibidez, munduaren zentzua gertakari edo fenomenoen esplikazio kausalera begira osatzen du: mitoak, aldiz, istorio bat kontatuz. Eta zentzuak dira, hain zuzen, gertakari edo gauza guztiei balioa ematea ahalbidetzen dutenak. Gertakariek edo gauzek berez baliorik ez dutenez, aurretiaz guk eman diegun zentzuak balioztatzen dituzte. Edozein zentzu, baita zentzuaren ukazioa ere. Izan ere, Nietzschek zioenez, “gizakiak nahiago du ezereza maitatzea ez maitatzea baino”. Hortaz, galdera zera da: ze zientzia razionalek emango die, mende berri honetan, gure zentzuei “esplikazioa”?

Badakit bai, mamu zaharrak ez direla berpiztuko: ziur aski ongi daude, dauden lekuan. Baina onartu beharko da, gure kultura hankamotz geratzen dela horrela. Izan ere, tragedia bera bizitzen jarraitu beharko dugu, baina hura azaleratzeko hanka bat moztu dugunez, jada tragedia ezkutuan sufritu baino ezingo dugu egin, ezabatu daitekeen ilusiopean.

Fermintxoren iruzkina uztailaren 8an

Milesker aunitz beharrezko eztabaida hau pizteagatik. 

Askapen Teologian gabiltzanok urteak eta hamarkadak daramazkigu honetaz gogoeta eta hausnarketa sustatzen, marxismoaren ateismoarekin bereziki. Urte luzez, ateismoa izan da iraultzailetasunaren marka gorena, fededun iraultzaileok alienazioaren infernurat kondenatzen gintuena. Bainan hori mito bat bertzerik ez zen, Sobiet Batsuna eta bere sateliteen amiltzeak frogatu duenez. 

Ateismoa ere kritikatzen ahal da oinarri iraultzaile, askatzaile eta emanztpatzaileetatik, edozein fede, erlisione eta teoria/ideologia bezala. Eztabaida ez baita berez eta beraz, ateismoa/fedea, baizik eta zapalduak/zapaltzaileak. Ateismo burgesa badago, eta ateismo etnozida ere bai, Andonik ezin hobeki erakutsi digun bezala, eta jakina, zapalduek ateismoaz egiten duten irakurketa ez da berdina. Gauza bera gertatzen da fede eta erlisoneekin: zapalduek badituzte bereak, eta zapaltzaileek ere bai, historikoki hegemonikoak izan direnak. Aski da judaismo, kristautasun, islam edota budismoaren historia klase borrokaren argitan irakurtzea horretaz argiro ohartzeko.

Biziki gomendatzen dizuet liburu interesgarria hau irakurtzea: Anton Pannekoek:” “Lenin als Phiposoph” (“Lenin, filósofo/Lenin philosophe” ) Zorigaitzez, ez dago Euskararat itzulia eta erdaretan irakurri behar da. 

Espero dut artikulu eder honek eztabaida piztuko duela gure artean, eta berriz ere, milesker aunitz Andoni Olariagari gaia plazaratzegatik.

Joseba Gabilondoren iruzkina uztailaren 9an

Hemen AEBetatik, ateismo fundamentalistaren gorakada ikusi dugu azken urteotan: Christopher Hitchens, Richard Dawkins, Sam Harris… Baina hau ere fundamentalismo forma bat da, egun erlijjio gehienek hartu duten jira kontserbatzaile ta erreakzionarioaren zeinu.

Ez dago Higgis Boson-ari buruzko eztabaida jarraitzea bezalakorik, zientzia ere mito bat dela egiaztatzeko: batasunaren eta jatorriaren mitoa. Energia eta materia ilunak (dark energy/matter) kinkan jar ditzakeen mito zientifikoak.

Garbi dago gizona animalia sinbolikoa dela, hizkuntzak itxuratzen duelako bere burmuina/intelektoa, eta beraz beti segiko duela zentzua ematen unibertsoari. Dena den, eta kapitalismo globalak eman diezaguken opari bakarretakoa, opari ez-intentzionala, erlijioen ugaltze eta komertzializazioa izan daiteke eta beraz erlijioak are gehiago hedatzen eta zatikatzen diren heienean, halako paganismo berri batean amaituko dugu, non estatu mailako erlijioek ere funtzio ofiziala bakarrik izango duten (Erroman gertatu zen bezala). Hala gertatzen bada, neu konforme. Ez dut uste ateoak izan gaitezkeenik; paganoak bai.

Fermintxoren iruzkina uztailaren 9an

Ñabardura batzuk ene aurreko iruzkinari: ateismo iraultzaile, askatzaile eta emantzipatzailea bada, eta humanismo marxista da adibiderik goren eta ederrena, humanismo anarkista/libertarioarekin batera.

Kontua klase aukera da, Klase hitza uler bedi zentzurik zabalenean, zapalduen talde gisa. Ekonomia politikoaren araberako klaseak daude, burgesia eta langileria, adibidez, jakina, baina badira genero / hizkuntza / arraza / adinaren araberakoak ere bai, nahiz eta bertze izen batez erraten ahal diegun.

Ardatza ez da, Leninek uste zuen bezala, materialismoa/idealismoa bikote filosofikoa, materialismo iraultzailea versus idealismo erreakzionarioa, kontuok hagitzez molde dialektikoagoaz ulertu beharko genituzke. Zinezko ardatza zapalduen aldeko aukera/jarrera/jokaera (praxia!) versus zapaltzaileen aldekoa. Hor bederen kokatzen du Askapen teologiak afera hau. Bidenabar dezadan erran nahiago dudala Askagintzaren Teologia deitu, aurreko deitura erabiltzea baino. 

Liburu xoragarria irakurtzen ahal dugu Euskaraz, honi buruz: Ernst Bloch-en “Atheismus in Christentum: zur Religio des Exodus und des Reichs”, Pello Zabaletak euskaratua: “Ateismoa Kristautasunean”. Erran gabe doa, ni fededuna izaki, erabat identifikatzen naiz horrelako ateismoarekin. Bistan da, Utopiaren inguruan elkartzen ahalk gara iraultzaileok, bai ateoak, agnostikoak zein fededunok. Utopia Jainkoaren izen laikoa baita. 

        

Askagintzaren Teologiaren baitan planteamendu filosofiko berria garatu da azken urteotan: Materialismo Utopista, Marx eta Engels-en Materialismo Historiko eta Dialektikoaren elkarrizketan eta eztabaidan, dialogoan. 

Harirat itzuliz, hona hemen liburu paregabe honetako atariko hitzak: “Pentsatzea jo eta gainditzea da. Erlijioak daukan gauzarik onena da hereseak sortzen dituela. Erlijioa, re-ligioa da, birlotzea, hasieraren, sortkuntzaren Jainko mitiko batekin bereziki; Exodoko “iIzanen Naizena Izanen Naiz Ni” Harekiko aitorpen zalantzarik gabea, are Gizonaren Semearen eta Eskhatonaren kristautasunarekiko aitorpena ez dira iadanik erlijio. ATEO BAT BAKARRIK IZAN DAITEKE KRISTAU ON, KRISTAU ON BAT BAKARRIK IZAN DAITEKE ATEO ON. Erabakiorra: Traszendentziarik gabeko transzenditze bat. “Dies septimus nos ipsi erimus (Augustin Hiponakoa)”

Eztabaida zabalik dugu, agian! Ersnt Bloch-en pentsamendu utopista iraultzailea berreskuratuko al dugu euskaldunok? Bere ideien beharrean garela iduritzen zait niri…