Filipe Bidart

 

 

Filipe Bidart: 

"Atzeman behar da aterabide bat presoentzat

 ahantzi gabe funtsezko arazoa,

 Euskal Herriaren egoera 

eta aterabide politikoa"

Felipe Bidart. Argazkia Bob Edme.

Filipe Bidart militante abertzalea izan da Ahoan Bilorik Gabe emankizuneko maiatzeko gomita. 

Euskal hedabideek hilabetero elkarrekin egiten dugun emankizunean Bidartekin mintzatu gara: "Baigorriko semea, euskalduna, irakaslea izana. Orain pixkat zahartua eta itzuli luze bat egin ondoan berriz etxera itzulia". Kanaldude, Euskal Irratiak, Ipar Euskal Herriko Hitza, Herria eta KAZETA.INFO-ko kazetarien galderei erantzunez Bidartek Euskal Herriko egoeraren inguruko azterketa egiten du historiari eta etorkizunari ere so eginez. 

Lehen atal honetan lekukotasun pertsonala egiten du aldi berean presoen egoera eta erronkak ere aztertuz. Bake prozezuari buruzko analisia egiten du, borroka armatuaren estrategiaren uztearen arrazoiak aztertuz eta desobedientzia zibilaren bide berriaren aldeko arrazoiak eskeiniz. 

Gai horien guztien inguruan Bidartek egin dituen adierazpen nabarmenen bilduma eta elkarrizketa osorik irakurtzen ahal da heldu den lerroetan.

Bidartek elkarrizketaren lehen bi ataletan Euskal Herriko egoeraren azterketa sakona egiten du, iraganari eta etorkizunari ere begiratuz.
Lekukotasun pertsonala egiten du Bidartek: "31 urtez aldaketa frango bizi eta jasan ditugu eta berriz itzultzean bada lan bat egiteko, Euskal Herria berriz ezagutzeko, ikusteko nola aldatua izan den, izan diren aldaketak eta harremanak berriz lotzeko".

Presoez hainbat adierazpen egin ditu: "Gaur egun oino segitzen dute militanteak arrestatzen, kondenatzen eta kondena dorpeak emaiten. Hori kezkagarria da, zeren eta horrek urruntzen du gero eta gehiago aterabidea eta zailtzen du bake bidea". Gaineratzen du: "Segitzen dute errepresionearen politikarekin, eta hori biziki kezkagarria da, jakinik biziko kondena zer den".

"Euskal presoek badute zantza hori, indar ikaragarria ahaide eta lagunen aldetik. Duten elkartasun hori, sentitzen den elkartasun horrek ematen die sekulako indarra, bainan kanpokoentzat biziki zaila da".

"Pentsatzen dut Frantses eta Espainol estatuak blokatzeko arrazoina eta bidea presoetan dutela". Hobeki azaltzen du estrategia horren muina: "Entsaiatzen dira mugatzea euskal arazoa euskal presoen arazora, eta euskal presoen arazoa deno ez dituzte funtsezko arazoak aipatzen aipatzen eta hori da manera bat sahiesteko egiazko eta funtsezko arazoa".

"Alde batetik atzeman behar da aterabide bat presoentzat ahantzi gabe funtsezko arazoa, Euskal Herriaren egoera eta aterabide politikoa".

Borroka armatuaren estrategiari eta estrategia aldaketari buruzko hainbat iritzi ere plazaratu ditu: "Borroka armatua abiatzea eta garatzea, baita Iparraldean ere, beharrezkoa zen Euskal Herriaren biziraupenerako"

"Bagenekien ondorio latzak izanen zirela, bai militantearentzat, bai mugimenduarentzat, bai Euskal Herriarentzat". "Nahiz eta jakin zein ondorio izanen zen beharrezkoa iruditzen zitzaigun, eta hortan sinisten dut beti".

"Garai batez beharrezkoa zen estrategia hori eramatea Iparraldean eta ene irudiko emaitza onak ekarri ditu eta orokorki egoera aintzinarazi du Iparraldean".


"Errepresioarengatik borroka armatua garatu da, beraz ez da errepresionearengatik borroka armatua gelditu baldin bada. Borroka armatua gelditu baldin bada izan da egoera aldaketagatik eta militanteen artean eta mugimendu barnean eztabaida hori geroz eta gehiago pausatu delakotz. Hausnarketa baten ondorioa izan da".

"Azken hamar urteetan zaku berean emanak izan dira borroka armatua eta terrorismoa. Horrek ondorioak izan ditu Euskal Herrian ere, baita mugimenduan ere. Horrek elementu bat gehiago ekarri du estrategia aldatzeko".

Bake prozeazuaren irakurketa egiten du Bidartek: "Gaur egun ez gara joaten gehiago enfrentatzerat, borrokarat, hausturararen egiterat, baizik eta entsaiatzen gara indarrak biltzea eta inahala geroz eta mobilizazio handiagoak egitea".

"Presoek nahi ez dutena da, eta hori argi da, bake hori izatea presoen askatzearen truk. Ez dira horretarako borrokatu, helburua ez da presondegitik ateratzea, helburua da Euskal Herria". 

"Presoek bat egiten dute prozezuarekin, Orduan presoei zer gehiago galdetzen ahal zaie? Kanpoan egin behar da indarra, ez da galde egin behar presoei, eguneroko borroka eramaten dute horiek"

"Behar dira helburu politiko horiek beti atxiki eta horiei buruz behar dugu segitu borrokan, borroka armaturik gabe". 

"Estrategia aldatzen dugu, baina helburuak beti hor dira. Gaur egun entsaiatuz inahala indar metaketa hori, herritarrak parte har araziz. Baita gurekin ados ez direnekin mintzatuz eta inhala elkartasun zabalena eginez".

"Ene ustez ETAk egin ditu aski urrats orain arte eta orain gizarteak eta Estatuek urrats batzuk egin behar dituzte. Beste urrats batzuk eginak izanen direlarik orduan negoziatzen ahalko da ETAren partetik beste urrats batzuk".

Bake prozezuaren estrategien baitan desobedientzia zibilaren inguruko iritzia ematen du Bidartek: "Borroka armatua baztertua izan dela eta ez da gibelerat egiterik. Baina borrokak segitu behar du, eta desobedientzia zibila bide egokia iruditzen zait, eta justuki orain bide berriak asmatu behar ditugu".

"Atxeman bide berri batzuk elkartasuna handitzen dutenak, bortizkeria baztertuz".

ELKARRIZKETA OSORIK (1. PARTEA)

1. atala lekukotasun pertsonala eta presoak Kanaldudek grabaturiko bideoa

Nola izan da itzultzea presondegian 19 urte pasa ondoren?  

Itzultzea ez da bakarrik presondegiarekin mugatu. Zazpi urtez izan naiz sasian. Gero 19 urtez izan naiz preso eta gero beste bost urte atzerrian. Itzuli horrek iraun du 31 urte, ondoren berriz itzuli naiz etxerat eta Euskal Herrirat agerian eta ofizialki.

Itzultzeak lehenik sekulako atsegina ekartzen du, eta bertzaldetik aldaketa frango izan dira Euskal Herrian, baita ene baitan ere. 31 urtez aldaketa frango bizi eta jasan ditugu eta berriz itzultzean bada lan bat egiteko, Euskal Herria berriz ezagutzeko, izan diren aldaketak eta harremanak berriz lotzeko. 31 urtez bada belaunaldi bat baino gehiago sortu dena eta beraz ezagutza guzti horiek egin behar dira eta ene herrian ene tokia atzeman. Ez da zaila, bainan egin behar den lan bat da eta denbora galde egiten du.

Gero eta gehiago dira zuk izan dituzun bezalako kondena luzeak dituzten pertsonak, hor dira Ion Kepa Parot, Txistor Haranburu eta Jakes Esnalen kasuak esaterako. Badira ere berrikitan auzitegian bizi osorako eman dituzten zigorrak. Nola ikusten duzu errealitate hori? Kezkatzen zaitu? Zer suposatzen du horrek? 

Bistan da kezkatzen nauela. Hori da ene arrangura handiena gaur egun, euskal presoen egoera eta ene nahikeri eta amets handiena hori da, euskal preso guztiak kanpoan izatea. Gaur egun oino segitzen dute militanteak arrestatzen, kondenatzen eta kondena dorpeak emaiten. Hori kezkagarria da, zeren eta horrek urruntzen du gero eta gehiago aterabidea eta zailtzen du bake bidea.

Zaila ikusten dut, ez dut nik gakorik egoera horren desblokeatzeko, ikusten da frantses estatuak dena blokeatua duela, ez duela deus ikusi nahi, ez duela deus negoziatu nahi, ez duela neurririk hartzen presoen alde, kontrakoa. Segitzen dute errepresionearen politikarekin, eta hori biziki kezkagarria da, jakinik biziko kondena zer den.

Familiei inposatzen zaien zigorra ere bada, presoak urrunduak dira Euskal Herritik. Ekonomikoki eta emozionalki bada karga bat. 

Bistan da hori. Sekulako pisua da mugimenduarentzat. Lehenik presoentzat, zaila da bizitzeko. Presoak militanteak dira, badakite zertarako engaiatu diren eta beraz jasaiten dute militante bezala errezki, baina eguneroko bizitzan zaila da bizitzea hori. Ez da ahantzi behar gizon emazteak direla, haien indar eta ahultasunekin.
Gero hurbilekoentzat, zeren eta badute beti kezka hori. Diren gastuak, sufrikarioak, bideetan arriskuak eta harremanetan zailtasun hori. Euskal presoek badute xantza hori, indar ikaragarria ahaide eta lagunen aldetik. Sentitzen den elkartasun horrek ematen die sekulako indarra, bainan kanpokoentzat biziki zaila da.

Mugimenduarentzat ere kezka hori bada. Pentsatzen dut Frantses eta Espainol estatuak blokatzeko arrazoina eta bidea presoetan dutela. Erran nahi dut, segitzen duteno errepresioarekin, eta presoak atxikitziz eta kondenak gero eta luzeago emanez, sahiesten dute funtsezko arazoa. Entsaiatzen dira mugatzea euskal arazoa euskal presoen arazora, eta euskal presoen arazoa deno ez dituzte funtsezko arazoak aipatzen eta hori da manera bat sahiesteko egiazko eta funtsezko arazoa.

Gaur egun aipatzen ditugu borrokaren ondorioak eta presoen egoera, presoak ematen dira aitzinean, egia da gure arrangura dela, eta izan behar da presoen egoerak eta presoen askatzeak, baina hori badakite eta horri emanen diogula lehentasuna eta hori aintzinean deno funtsezko arazoa baztertzen dute. Alde batetik atzeman behar da aterabide bat presoentzat ahantzi gabe funtsezko arazoa, Euskal Herriaren egoera eta aterabide politikoa.

Zure ustez balio zuen mementu batean borroka armatuaren alderen hautua egitea, jakinez zer sufrikario, zein ondorio pairatzen den, zuk erran duzun bezala, bai familiek, bai presoek. Zertarako balio zuen? 

Balio zuen, hortan ez da dudarik. Ez dut sekulan dudarik hortan beharrezkoa zela engaiatzea. Borroka armatua abiatzea eta garatzea, baita Iparraldean ere, beharrezkoa zen Euskal Herriaren biziraupenerako. 

Eta jakinez horrelako ondorioak izanen zirela, nahiz eta Iparraldean maila apaleko borroka eraman. Bagenekien ondorio latzak izanen zirela, bai militantearentzat, bai mugimenduarentzat, bai Euskal Herriarentzat.

Beharrezkoa zen borroka armatu hori abiatzea eta garatzea Iparraldean. 

Guk bereziki borroka eraman dugu Frantses estatuari buruz, beharrezkoa iruditzen zitzaigun borroka hori eramatea kontzientziak iratzartzeko Euskal Herriko arazo politikoa mahain gainean emateko eta aterabide batzuk proposatzeko, denbora berean Iparraldeko mugimendu abertzalea indartzeko. Nahiz eta jakin zein ondorio izanen zen beharrezkoa iruditzen zitzaigun, eta hortan sinisten dut beti. Iruditzen zait gaur egun hautu hori egin beharra zela, egin dugu eta ondorioak izan dira, emaitzak ere izan dira, Iparraldean euskal kontzientzia indartu da, abertzaletasuna indartu da, egitura batzuk azpiegitura batzuk ere gauzatu ahal izan dira. 

                 

 

Mugimendu horren, borrokaren inguruan, dinamika bat piztu da, eta dinamika horri esker garatu da mugimendua Iparraldean.

Garai batez beharrezkoa zen estrategia hori eramatea Iparraldean eta ene irudiko emaitza onak ekarri ditu eta orokorki egoera aintzinarazi du Iparraldean. Orain 30 urteren buruan, 40 urteren buruan, iruditzen zaigu ingurua aldatu dela, borrokari esker ere aldatu da, baldintzak aldatu dira, mugimenduak baditu beste tresna batzuk.

2000z geroztik borroka armatuaren estrategia baztertu dugu eta beste estrategia batean sartu gara. 

40 urtez beharrezkoa zen Euskal Herriko arazoa aipatzea eta aldarrikapenak mahain gainean ematea. Gaur egun aldarrikapen horien inguruan bada kontzientzia bat indartu dena, geroz eta jende gehiagok aldarrikapen horiek sustengatzen ditu Iparraldean eta gaur egun behar dugu beste etapa batera pasatu, eta eraiki behar ditugu gure eskakizun horiek.

2. partea Bake prozezua eta konponbidearen gaiari lotua. Ikusi Kanaldudek egin duen bideoa 

Estrategia aldaketa aipatu duzu, zer da aldatu dena hori emateko? 

Aldatu dena izan da euskal kontzientziaren garatzea, hedatzea. Euskal kontzientziak hartu du sekulako indarra lehengo egoeraren aldean. Konkretuki parte hartu dut abertzaleen bilkuretan baita abertzale mugimendutik haratagoko biltzarretan eta Iparraldeko arduradun politiko guztiak biltzen dituen bilkuretan, eta harritu naiz, entzutearekilan edozein alderdikoak izanik ere, nola mintzatzen diren Euskal Herriaren alde, Euskal Herriko instituzioaren alde, salatuz Pariseko jakobinismoa, eta galde eginez herri kontsulta bat, eta galde eginez Herria bere gain jar dadin, galde eginez ere mobilizazioak, galde eginez manifestazioa Pariseri galde egiteko erakunde berezi bat, eta horrek erakusten du funtsezko aldaketa bat izan dela azken hamarkada honetan.

Kontzientzia hartze bat izan da eta horrek erakusten du aldaketa hori, eta aldaketa horregatik beharrezkoa izan da abertzaleen aldetik ere bere jokamoldean aldaketa, horrek ekarri du estrategia aldaketa. Gaur egun ez gara joaten gehiago enfrentatzerat, borrokarat, hausturararen egiterat, baizik eta entsaiatzen gara indarrak biltzea eta inahala geroz eta mobilizazio handiagoak egitea, eta herritar gero eta gehiago mobilizatuz eta parte har araziz mugimenduan, gure eskakizun horiek erdiesteko.

Prozezua nolabait abiatzen da alde bateko deliberoarekin, presondegietan ere gogeta sakona da. Bi elemendu dira hor, batetik nola eman den eztabaida hori preso kolektiboaren baitan bake prozezu horri buruz abiatzeko? Bigarrena bake prozezuaren baitan zein izan behar den presoen ekarpena? 

Orain arte uste dut presoek ekarpen handia egin dutela, eta bereziki presoek sostengatu dutelarik estrategia aldaketa eta bake bide hau.

Ez da gauza berria, ni oroitzen naiz preso nintzelarik bagenituela horrelako eztabaidak gure artean. 

Oroitu behar da Iparraldean, Iparretarrak borroka armatuaren estrategia utzi zuen duela 10 urte baino gehiago, 2000. urteko inguruan. 

Baina beti gelditzen zen, Hegoaldeko estrategia edo borroka armatua eta eztabaida horren inguruan zen.

Presondegian izan Iparraldekoak edo Hegoaldekoak denak euskaldunak gara eta elgarrekin gara, eta elgarrekin mintzatzen gara Euskal Herriaz. Parte hartu dut eztabaida horietan beste euskal presoekilan. Eztabaida horiek aspaldikoak dira, badu 10 urte baino gehiago hortaz hitz egiten dugula mugimenduan, militanteen artean eta presoen artean.

Presoek nahi ez dutena da, eta hori argi da, bake hori izatea presoen askatzearen truk. Ez dira horretarako borrokatu, helburua ez da presondegitik ateratzea, helburua da Euskal Herria. Eztabaida guztia horren inguruan dira, presoek nahi dutena da funtsezko arazo politikoa mahai gainean pausatua izan dadin.

Militanteek, nahiago dut aipatzea militanteak, zeren ez da mugatu behar, ez gara preso eta preso ohiak, militanteak gara. 

Haien kezka gure kezka da, helburu politiko horiek ez direla utzi behar erortzea. Behar dira helburu politiko horiek beti atxiki eta horiei buruz behar dugu segitu borrokan. Borroka armaturik gabe, baina beti borrokatuz, behar da mobilizatu, behar da segitu barnean borroka politikoa eramanez.

Ez da uste behar Madrilek eta Parisek horrela egiten utziko dutela. Nahiko lukete beti helburu politikoak ahantzi eta bakarrik ondorioetara joan eta presoak askatu, banazka banazka eta hortan luzatu eta ahantzi aterabide politikoa. Beraz presoen kezka da aterabide politikoak ez direla ahantzi behar eta borroka segitu behar dela, beste gisan uste dut denak ados direla.

Estrategia aldatzen dugu, baina helburuak beti hor dira. 

Gaur egun entsaiatuz inahala indar metaketa hori, indarrak bilduz, gero eta gehiago herritarrak parte har araziz. Baita gurekin ados ez direnekin mintzatuz eta inhala elkartasun zabalena eginez. Orain arte presoen ekarpena hori izan da, eta ez dakit hori baino gehiago egiten ahal duten, erratea: "ados gara abiatu den bide horrekilan, nahiz eta gu preso izan eta ados gara aldaketa horrekin eta ez ditzagun ahantz helburu politikoak eta segi dezagun helburu politikoei buruz beste bidekilan".

Presoek nahiz eta ikusi preso gehiago badela, arrestatzeek segitzen dutela, kondenek segitzen dutela, ez dutela deus egiten presoak hurbiltzeko, ezta eri diren presoak askatzeko, ezta kondena bete duten presoak askatzeko, hala ere presoek segitzen dute estrategia berria sostengatzen. 

Bistan da, badira beti eztabaidak, kritikak eta hori, baina orokorki sostengatzen dute. Orduan presoeri zer gehiago galdetzen ahal zaie? Kanpoan egin behar da indarra, ez da galde egin behar presoei, eguneroko borroka eramaten dute horiek. Ez zaie gehiago galde egin behar, aski da galde egitea gose grebak egitea! Lana hemen Euskal Herrian egin behar da eta entsaiatu behar da hedatzea, Euskal Herritik kanpo ere gure borroka eta gaurko gure bake bide hori, ezagutarazi internazional mailan eta Europan, Parise eta Madrile pixka bat bortxarazteko neurri batzuen hartzera.


Borroka armatuaren estrategia gaur baztertua dela diozu, badira desobedientzia zibileko mugimendu batzuk, hala nola Donostian eta Ondarroan izan diren herri harresiak eta Aske Guneak. Zer diozu ekin molde berri horretaz? 

Hori arrunt baikorki ikusten dut, hori da bidea. Borroka armatua baztertua izan dela eta ez da gibelerat egiterik. 

Baina borrokak segitu behar du, mobilizazioek segitu behar dute, manifestazioek segitu behar dute. Lanean segitu behar dugu eta desobedientzia zibila bide egokia iruditzen zait, eta justuki orain bide berriak asmatu behar ditugu. Eginmoldeak asmatu, gero eta jende gehiago mobilizatzeko. Nola jokatu hemengo egoera ezagutarazteko, aiparazteko komunikabideetan, eta ez bakarrik Euskal Herrian, baina kanpoan ere Frantses estatuan, Espainiar estatuan baita Europan ere.

Europan ere ezagutarazi behar dugu egoera hau eta nire ustez ez dugu aski indar egiten, behar gara pixka bat ireki eta erakutsi ere nor garen eta besteak bezalako gizakiak garela. Euskal Herria ezagutua bada, errespetatua bada, egoera anitz hobea izanen da.

Zuk aipatzen dituzun gertakari horiek baikorrak dira, izan zen Baionan ere Aurore Martinen sostenguz eta defendatzeko horrelako mobilizazio sendo bat izan zen ere. Horrelako egitateak biderkatzea bide egokia da. Hor uste dut mugimenduak, militanteek eta euskaldunek behar dugula irudimena landu pixkat, bide berriak urratu. Atxeman bide berri batzuk elkartasuna handitzen dutenak, bortizkeria baztertuz. Baina kasu, desobedientzia zibila bide zaila da. Egin duten bezala, hor karrikan jartzea eta kaskak hartzea arraposturik eman gabe, horretarako indartsua izan behar da. Prest izan behar da, eta jakin behar da ondorioak nolakoak izanen diren, hor ere.

Estrategia aldaketa aipatzen duzu behin eta berriro, aldaketa hori ez ote da jin ahuldade baten ondorioz. Eta ez ote da berant etorri aldaketa hor? 

Hori da erraten dena, ene ustez ez. Gure herria gai izan da borroka armatuaren eramateko, bi borroka armatu eramateko ere gai izan da. Mementu batez pausatu da bai Iparraldean, bai Hegoaldean, ea bide hori segitu behar zen edo ez. Beno, hastapenetik pausatzen da galdera hori, betiko galdera da hori mugimenduan, militanteen artean. Berrogei urteko mugimenduaren ondoan argi dago baldintzak aldatu direla. Egoera aldatu baita egia da, galdera horiek gero eta zorrotzagoak direla, gero eta gehiago pausatu dela, eta eztabaida hori gero eta azkarragoa izan delarik mementu batez deliberatu da hobe zela borroka armatua uztea, ados ematea.

Ez al da egin indarraren ondorioz izan? Ez al da Estatuen garaipen bat? 

Ez, ez da errepresioarengatik. Ni konbentzitua naiz ez dela horretagik izan, borroka armatua hasi dugularik, eta hasi dutelairik Hegoaldean, zeintzun ziren baldintzak? Hamar pelatu ginen armarik gabe eta bi estaturen kontra. Eta bagenekien zein ondorio izanen zen, eta bazen tortura eta tiroketak. Zenbat hil izan dira militanteen artean? Errepresioarengatik borroka armatua garatu da, beraz ez da errepresionearengatik borroka armatua gelditu baldin bada.

Borroka armatua gelditu baldin bada izan da egoera aldaketagatik eta militanteen artean eta mugimendu barnean eztabaida hori geroz eta gehiago pausatu delakotz. Horrek ekarri du militanteen biltzeko zailtasunak ere. Baina borroka armatuaren gelditzea ez da jin ahultasun batengatik, izan da gogoeta eta ausnarketa baten ondorioa. Gaur egun Euskal Herrian baldintzak aldatu dira, gero eta gehiago borroka armatuaren beharra zalantzan da, eta mementu batez gehiengo batek erran du hobe zela uztea.

Bada beste elementu importanta bat ere kontuan hartu behar dena. 2000. urtearen inguruan mundu mailan izan diren gertakariak eta komunikabideetan aipatzen duten terrorismoaren fenomeno hori, bereziki islamistekin, egiazko terrorismoa egiten dutenak. Bonba bat ematen delarik nonahi hiri batean eta zibilak nolanahika erahiltzen direlarik eta ehunka eta milaka. Bonbak pausatzen direlarik horrela, nonahi hori egiazko terrorismoa da, ez du deus ikustekorik borroka armatuarekin. Bainan komunikabideetan bada nahasketa bat terrorismoa eta borroka armatuaren artean.

Guk askatzeko erabiltzen dugun borroka armatua arrunt ziblatua da, jomuga bereziekin eta kasu eginez ez dadila bazterreko inor hunkia izan, horrek ez du deus ikustekorik terrorismoarekin. Bada nahasketa bat hor, eta hastapenetik gu zikindu nahi izan gaituzte. Hori estatuen jokoa da, ukatu nahi baitute hor badela arazo politiko bat, borroka bat eramaten dela hor funtsezko arazoekin, eta hori sahiezteko erraten dute "horiek terroristak dira kasu egizue". Jendeari sinestarazten diote borroka armatua egiten dutenak terroristak direla eta gizartearen kontra direla eta nornahi hiltzeko kapazak direla.

 

Azken hamar urteetan zaku berean emanak izan dira borroka armatua eta terrorismoa. Horrek ondorioak izan ditu Euskal Herrian ere, baita mugimenduan ere. Mementu batez horrek elementu bat gehiago ekarri du dudan emateko borroka armatua. Ea zein ondorio ekartzen zituen. Azkenean erabakia hartua izan da, estrategia aldatzea.

Aieteko adierazpenaren ondoren jin dira Baionako eta Hegoaldeko Bake Foroa. Laster Baionan Bake Foroaren beste parte bat egin behar da. Zure ustez zein da bake foro horiek ekarpena eta garrantzia?
 

Bake Foroaren helburua da bake prozezua ezagutaraztea Euskal Herrian berean eta kanpoan ere. Manera bat da ere ezagutarazteko euskaldunei beste tokietan izan diren bake bideak eta nolako desmartxak izan diren, ze baldintzetan eramanak izan diren eta nola hortik atera ondorioak ikusteko Euskal Herrian nola eraman daiteken. Manera bat da ere sostengua bilatzeko Euskal Herritik kanpo, internazional mailan ere ezagunak diren pertsona batzuen sustengua biltzeko, ezagutzeko eta erakusteko.

 

Politikariek behin eta berriro galdetzen dute ETA desagertzea, baina IK ez da ofizialki desagertua. Zure ustez ETAk desagertu beharko luke? Eta estatuek zer eginen dute jakinik ate guztiak etxiak direla gai horretan? 

Uste dut ETAk gauza anitz egin dituela bake bide hori abiarazteko eta aintzinatzeko. ETAk orain, ETA bezala, ez du desagertzerik, erabaki du borroka armaturik ez egitea, eta ez du egiten.

 Frogatua da erabaki hori atxikia dela eta erabaki hori itzulezina dela, eta iraunkorra dela. 

Hortik harat zer eskatzen ahal zaio? ETAri geroz eta gauza gehiago eskatzen zaizkio, armak itzultzea, desagertzea… Baina ene ustez ETAk egin ditu aski urrats orain arte eta orain gizarteak eta Estatuek urrats batzuk egin behar dituzte.

Beste urrats batzuk eginak izanen direlarik, edo egiteko prest agertzen badira, orduan negoziatzen ahalko da ETAren partetik beste urrats batzuk. Baina ez zait bidezkoa iruditzen ETAri galdetzea gero eta gauza gehiago estatuek bere aldetik deus egiten ez dutelarik, eta kontrakoa, errepresioan segitzen duteno. Hori ez zait, ez egokia, ez zuzena iruditzen.

Estatuak goxoan dira egoera honetan, ala ez? 

Estatuak goxoan agertzen dira, nahi dute sinestarazi ETA horretara ailegatu baldin bada errepresioarengatik izan dela, eta hori ene irudiko ez da batere horrela. 

Sinitsarazi nahi dute errepresioarekin segitu behar dela, baina hori sinistaraztea interesatzen zaie, justu funtsezko arazo politikoa ez aipatzeko

Goxoan dira mementuan, baina estrategia berri hau garatzen badugu Frantses eta Espainol estatuak ez dira gehiago goxoan izanen. Zeren eta Euskal Herriko arazoa, eta Frantses eta Espainol estatuek Euskal Herrian pausatzen duten arazoa gero eta ezagutuagoa izanen da. Europa maila ezagutarazi behar dugu eta horrela estatuak ez dira gehiago goxoan izanen, eta beharko dute aterabide bat atzeman eta beharko dituzte beraien aldetik ere urrats batzuk eman, eta bide batzuk hartu.

BRIAN CURRIN

 

BRIAN CURRINek: 

"ETA ez da indarkeriara itzuliko, baina zatiketak izan litezke"

 

 

Jon Torner Zabala

2013-05-20 

Brian Currin abokatu eta Harremanetarako Nazioarteko Taldeko (HNT) kidea elkarrizketatu du Público egunkariak. 

ETAren barruan gerta litekeen zatiketari dagokionez, argi utzi du berak ez duela halakorik aurreikustera eraman gaitzakeen inolako informaziorik. "Beste leku batzuetan gertatu izan delako diot".

Armak entregatzeari dagokionez, alde guztien arteko konpromisoa behar dela dio abokatu hegoafrikarrak, Espainiako eta Frantziako gobernuena barne.

Hain justu, gobernuen immobilismoaz luze mintzo da Currin. Harremanetarako Taldeak bi gobernuekin inolako harremanik ez duela dio. "Ez dira haien esku zegoena egiteko prest agertu", dio. "Barne-mailako ekimen miresgarriak ere izan dira, Ipar Euskal Herrian abian jarritakoak adibidez".

Bere hitzetan, PPren eta PSOEren estrategien artean desberdintasun gutxi dago: "Badirudi estrategia bera dutela, ez kolaboratzearen estrategia. Horrekin lan egiteko modua aurkitu behar dugu. Onartu behar dugu hori dela haien lan egiteko era, eta errealitate hori onartuta aurkitu behar dugu aurrera egiteko modua".

Currinek dio bake prozesua "posible" dela orain, baina aurrera egiteko gobernuek esku hartze handiagoa izan behar dutela.

"Bake prozesuak ez du arrakastarik izango, baldin eta presoen auzia aintzat hartzen ez bada", gaineratu du. "Alde guztiak adostasunera heldu behar dira, presoen auzian akordioa lortze aldera. Arrakasta lortu duten beste prozesu batzuetan hori gertatu da".

Datorren astean Euskal Herrian izango dira HNTko kideak. "Prozesuak bizi duen geldialdia nola hautsi eta Madrilen eta Parisen jarreraz gaindi nola lan egin eztabaidatuko dugu", adierazi du Currinek.

PRESO POLITIKORIK EZ DAGO ALDEBAKARTASUNAREN LURRALDE MIRESGARRIAN

 

"THE

 WONDERFUL

BASQUE

PEACE

PROCESS"

PRESENTS:

 

PRESO POLITIKORIK

 EZ DELA

  ONARTU DU

  EUSKO LEGEBILTZARRAK

 

Espainian eta EAEn

 preso politikorik ez dagoela

 dioen testua babestu dute PSE, PP eta UPDk; 

EAJren abstentzioari esker onartu da

EH Bilduk esan du

 «kriminalizazioaren» bidea

 zabaltzen duela onartutako ebazpenak

 

 

PPk, PSEk eta UPDk bozkatu dute Espainian eta Euskal Autonomia Erkidegoan preso politikorik ez dela dioen legez besteko proposamenaren alde; abstenitu egin da EAJ, eta aurka bozkatu du EH Bilduk.

Berria.info   2013-05-16 - 12:26:20

Aurrera egiteko, zail

Eusko Legebiltzarrak 'preso politiko' esapideaz eztabaidatuko du gaurko osoko bilkuran, PPk aurkeztutako legez besteko proposamenaren bidez. Espainian preso politikorik ez dela ebatzi nahi du PPk, baina zail izango du adierazpenak aurrera egitea; alderdi guztiek aurkeztu dizkiote osoko zuzenketak PPren proposamenari.

Laura Mintegi EH Bilduko legebiltzarkideak martxoan adierazi zuen Fernando Buesa buruzagi sozialistaren hilketak "jatorri politikoa" izan zuela eta hilketa guztiak "ekidin" zitezkeela, "jatorri politikoa dutelako eta gizartearen, pertsonen eta politikarien esku dagoelako". Hitz horiek sortutako eztabaidaren harira egingo dute gaurko eztabaida.

Eztabaida legebiltzarreko bake eta bizikidetzari buruzko lantaldera eramatea proposatu du EAJk, iritzita "lehentasunezkoa" dela "oinarrizko adostasunak" lortzea. EH Bilduk, berriz, eskatu du Amnesty Internationalek 'preso politiko' esapideaz egiten duen definizioa bere egitea legebiltzarrak.

PSE-EEk aurkeztutako zuzenketan dio Espainia "estatu demokratikoa den heinean" herritarren eskubide eta askatasunak defendatzen dituela eta, beraz, "preso politikorik ez dela". Adiera hori erabiltzea delitu izatea proposatu du, berriz, UPDk, eta Espainiako Zigor Kodean "krimen terroristen ukazioa" txertatzeko eskatu du.

1. 10:27
   Eusko Legebiltzarraren gaurko osoko bilkuraren hirugarren puntuan eztabaidatuko dute preso politiko esapideaz.
2. 10:34
   'Euskal Legebiltzar Talde Popularrak egindako legez besteko proposamena, zuzenbide- estatuaren eta gizarte demokratikoaren defentsa egiteko' du izena Alderdi Popularrak aurkeztu duen testuak. Hainbat osoko zuzenketa aurkeztu dizkiote, EAJk, EH Bilduk, PSEk eta UPDk bakoitzak bana.
3. 10:36
   EH Bilduko parlamentari gehienak 'Herri harresia aurrera' leloa duten kamisetekin joan dira Legebiltzarrera.
4. 11:10
   Hasi da 'preso politikoak' esapideari buruzko eztabaida.
5. 11:13
   Borja Semper (PP): "Beharrezkoa da baztertzea egiatik urruntzen gaituena. Lotsagarria da hiltzaileei preso politiko deitzea".
6. 11:15
   Borja Semperrek (PP) dio presoak ez direla "preso politikoak", baina biktimak "biktima politikoak" direla.
7. 11:20
   Gorka Maneiro (UPD): "Lotsagarria eta onartezina da ETAko presoei 'preso politiko' deitzea. Onartezina da legebiltzar honetan EH Bilduri 'preso politiko' esapidea erabiltzen uztea".
8. 11:25
   Maneirok uste du PPren proposamena "motz" geratzen dela eta "mesprezu politikoaz" gain delitu izan behar dela "preso politiko" adiera. Espainiako Zigor Kodean "delitu terroristen ukazio" delitua gehitu nahi du.
9. 11:28
   Julen Arzuagak (EH Bildu) dio "inolako justifikazio edo zurikeriarik gabeko definizioa" ematen duela Amnistia Internazionalak. Definizio hori proposatu du koalizioak.
10. 11:35
    Presoen motibazioa, ondorioak, trataera, zigorra, espetxean ezarritako neurriak eta abar politikoak direla adierazi du Arzuagak (EH Bildu). "Iritzi askatasuna eta haren ondorio zuzena den adierazpen askatasuna" aldarrikatu du, eta galdetu du ea nor den PP besteei esateko zein hitz esan behar dituzten.
11. 11:37
    Rodolfo Ares (PSE): "Ez dago preso politikorik, zuzenbide estatu bat eta demokrazia ditugulako". Gogorarazi duenez, Europako Batzordeak iaz esan zuen "delitu terroristak" egin dituztenak ezin direla "preso politikotzat" jo.
12. 11:43
    Aresek, EH Bilduri: "Ezingo duzue historia berridatzi". Esan du ideia guztiak defenda daitezkeela era baketsuan bada, eta horri esker dagoela EH Bildu legebiltzarrean.
13. 11:48
    Maribel Vaquerok (EAJ) galdetu du zein ekarpen egiten dion gaurko eztabaidak bizikidetzari. Gaia Bake eta Bizikidetzaren Batzordean landu behar dela defendatu du, "titular ez eraikitzaileak" bilatu beharrean.
14. 11:53
    Maribel Vaquerok (EAJ) Nazio Batuen Erakundearen irizpideen alde egin du: "Ez dira kontzientzia presoak edo preso politikoak, helburu politikoak dituzten presoak dira".
15. 11:56
    Borja Semperrek (PP) Arzuagari esan dio EH Bilduk "arazo bat" duela presoekin eta koalizioarena dela arazo hori. "Ezin dugu onartu justifikatzeko asmoz "politiko" abizena jartzea".
16. 11:59
    "Minduta" dago Semper (PP) EAJren jarrerarekin, "omisioz", onartzen duelakoan Espainian preso politikoak daudela. "Bortxatzaile bat zer da, motibazio sexual okerra duen presoa?".
17. 12:02
    Gorka Maneirok (UPD) EH Bilduri: "Zuek zarete legebiltzar honen lotsa". Koalizioa legezkoa izatea ere lotsagarria dela esan du. Arrazismoarekin eta emakumeei botoa kentzearekin alderatu du 'preso politiko' adiera defendatzea.
18. 12:04
    Gogoeta egiteko eskatu die Maneirok (UPD) Urkulluri eta EAJri, eta EH Bildurekin bat egitea egotzi dio. "Zuek demokratak zarete; esan behar duzue preso politikorik ez dela".
19. 12:10
    Julen Arzuagak (EH Bildu) gogorarazi du Amnistia Internazionalak espetxe politika aldatzeko eskatu zuela, eta Torturaren Prebentziorako Europako Batzordeak baieztatu duela inkomunikazioa eta torturak izan direla.
20. 12:12
    Aresek (PSE) Arzuagari: "Denak ez gara berdinak. Ni demokrata naiz, eta zuk bidea egin behar duzu izateko".
21. 12:30
    Bozketa: UPD, PP eta PSE, proposamenaren alde; EAJ abstenitu egin da, eta kontra bozkatu du EH Bilduk. 27 boto lortuta, aurrera egin du ekimenak.
22. 12:31
    Legebiltzarrak onartu duen ebazpenak dio preso politikorik ez dagoela ez EAEn ez Espainian, ideia politikoak askatasunez defendatu daitezkeela legediaren barruan baldin bada, eta Espainia Zuzenbide Estatu bat dela, non herritarren eskubideak eta askatasunak babesten diren.
    

    

    
    

    Preso politikoak kontzeptua erabiltzea eragozteko urratsa egin du Eusko Legebiltzarrak. PPk eraman du gaia osoko bilkurara, PSEk eta UPDk bat egin dute proposamenarekin, eta EAJren abstentzioari esker aurrera atera da legez besteko proposamena. Euskal Herriko eta Espainiako kartzeletan preso politikorik ez dagoela eta «eskubideak eta askatasunak erabat bermaturik» daudela dio Eusko Legebiltzarrak onartutako ebazpenak. EH Bildu taldeak baino ez du kontrako botoa eman. Onartutako testua, berez, adierazpen politiko hutsa da, baina EH Bilduk ohartarazi duenez, etorkizunean preso politiko esapidearen «kriminalizazioa» ahalbidetu dezake, eta, beraz, ondorio judizialak izan ditzake hitz hori erabiltzeak.
    
    Legebiltzarrean izandako eztabaidaren jatorria martxoan izandako osoko bilkura batean dago. Laura Mintegi EH Bilduko legebiltzarkideak orduan adierazi zuen Fernando Buesa buruzagi sozialistaren hilketak «jatorri politikoa» izan zuela eta hilketa guztiak «ekidin» zitezkeela, «jatorri politikoa dutelako eta gizartearen, pertsonen eta politikarien esku dagoelako». Hitz horiek sortutako polemikaren harira eraman du PPk preso politiko kontzeptua erabiltzearen aurkako proposamena osoko bilkurara.
    
    PPk eta PSEk hitzartutako erdibideko zuzenketak aurrera egin du azkenean. Bi talde horien eta UPDren 27 boto lortuta, legebiltzarrak ebatzi du, «irmotasun osoz», Espainian eta Euskal Autonomia Erkidegoan ez dela preso politikorik, ETAko presoak izendatzeko esapide hori erabiltzea arbuiatu du, eta azpimarratu du ideia politikoak defendatzeko arazorik ez dagoela legeen arabera baldin bada, eta Espainia zuzenbide estatu bat dela, non herritarren eskubideak eta askatasuna babesten diren.
    
    Eztabaidan, preso politiko esapidea erabiltzearen aurkako argudioetan bat egin zuten PPk, PSEk eta UPDk, bai eta EH Bilduren aurka jotzeko orduan ere. Diskurtso gogorrena UPDk erabili zuen, adiera hori erabiltzea delitu izatea proposatu baitzuen Gorka Maneirok. Haren ustez, «onartezina eta lotsagarria» da preso poliko esatea, baina areago EH Bilduri esapide hori erabiltzen uztea. Maneiroren ustez, PPren proposamena «motz» geratzen da, eta Espainiako Zigor Kodeak «delitu terroristen ukazio delitua» jaso beharko luke.
    
    Borja Semper PPkoak, berriz, adierazi zuen «ETAko presoei» izaera politikoa ematea «iraina» dela gizarte demokratikoentzat, eta «lotsagarria» dela horrela deitzea «hilketak» egin dituztenei. Preso politikorik ez dagoela baina ETAk eragindakoak «biktima politikoak» direla esan zuen. Semperren ustez, EH Bilduk «arazo bat» du presoekin, eta «politiko» abizena erabiltzen du «bere aurpegia zuritzeko asmoz». Halaber, jeltzaleek proposamenaren aldeko botoa eman ez izana gaitzetsi zuen, iritzita jeltzaleek «omisioz» onartzen dutela preso politikoak daudela.
    
    Bide beretik aritu zen Rodolfo Ares sozialista: «Hemen ez dago preso politikorik, zuzenbide estatu bat eta demokrazia ditugulako». Gogoratu zuen Europako Batzordeak iaz esan zuela «delitu terroristak» egin dituztenak ezin direla «preso politikotzat» jo. Eta EH Bildukoei ere ohartarazi zien oraindik bide asko dutela demokratak izateko eta ezin izango dutela «historia berridatzi».

    
    
    Ez alde, ez kontra
    
    Jeltzaleek, berriz, eztabaida legebiltzarreko bake eta bizikidetzari buruzko lantaldera eramatea proposatu zuten, uste dutelako «lehentasunezkoa» dela «oinarrizko adostasunak» lortzea. Hala, PPri eta UPDri lantaldera batu daitezen dei egin zien Maribel Vaquero legebiltzarkideak, eta lantaldetik kanpo «eztabaida antzuak» elikatzen jarraitzeari uzteko eskatu zien.
    
    Jeltzaleak Nazio Batuen Erakundearen irizpideen alde egin zuen preso politiko kontzeptua erabiltzeko orduan: «Ez dira kontzientzia presoak edo preso politikoak, helburu politikoak dituzten presoak dira».
    

    

    
    Osoko bilkuran abstentzioaren alde egin arren, ondoren Joseba Egibar jeltzaleak aitortu zuen «atzerapausoa» dela PP eta PSEren ebazpena aurrera atera izana. Izan ere, esan zuen PPk lantaldean parte hartzea baino nahiago duela zenbait gairekin komunikabideetan «oihartzuna» lortzea.
    
    EH Bildurentzat ere «atzerapausoa» da onartutako ebazpena, «ideien kriminalizazioari» ateak irekitzen dizkiolako, bai eta etorkizunean ondorio juridikoak izateko aukera zabaltzen duelako ere: «Auzitegi Nazionalean eta Gorenean hona begira daude, frankotiratzaileak bezala, errepresio judizialean sakontzeko prest». Jeltzaleen abstentzioa «oso larritzat» jo zuen Julen Arzuaga EH Bilduko legebiltzarkideak, eta «ahulezia politikoa» leporatu zien PPren eta PSEren «joko arduragabean» sartzeagatik.
    
    Preso politikoez hitz egitea debekatu nahian PPk, PSEk eta UPDk iritzi eta adierazpen askatasunak urratu nahi dituztela salatu zuen Arzuagak, eta Amnesty Internationalek preso politiko esapideaz egiten duen definizioa bere egitea proposatu zion legebiltzarrari.
    
    Bizkaian, beste horrenbeste
    
    Bizkaiko Batzar Nagusiek ere antzeko proposamen bat onartu zuten atzo, PPren ekimenez. Espainiako Estatuan preso politikorik ez dagoela dioen ebazpena babestu zuten PPk eta PSEk, EAJ abstenitu egin zen eta Bilduk kontrako botoa eman zuen.

     

    

    
    
    
    
    
    
    
     

Unai Apaolaza: Abertzaletasun esentzialistatik dialektikora (eta III)

Abertzaletasun

 esentzialistatik 

dialektikora (III): 

Nazionalismo iraultzailea

 

Egilea: Unai Apaolaza

 NAZIONALISMO IRAULTZAILEA

Lan hau bukatzeko eta naziotasuna modu dialektikoan ulertu eta abertzaletasunaren eta ezkertiartasunaren sintesia ikusteko azken geltoki moduan ETA-k bere V. Batzarrean eta honen inguruan (1966-1968) egin zuen teorizazioari egingo diogu so.

Garai honetako dokumentuetan nabaria da terminologia marxista eta honi dagokion analisi metodoaren erabilera. Hala ere, ez du bere burua marxistatzat definituko, ezkertiartasunaren esparrua modu zabalagoan definitzen duen sozialistatzat baizik. Garai honetakoak dira ETA-k izan zituen lehen zatiketak ere, ETA-berri eta Branka. Lehenengoak aldagai nazionala gutxiesten dutelako eta bigarrenak ETA talde marxista-leninista bihurtu dela diotelako. Ez da erraza ETA-k egin nahi zuen lan ideologikoa, hots euskal nazionalismoa eta ezkertiartasunaren sintesia, egitea. Bide honetan ulertu behar dugu nazionalismo esentzialistatik dialektikora egiten duen jauzia.

Etnia eta naziotasuna

Nor da euskal nazioko kide garaiko ETA-rentzat? Galdera honi nahiko argi erantzuten dio V. batzarraren bigarren zatian onartutako programa ideologikoan. Lehenik eta behin euskal etnia definitzeari ekiten dio, hau kultura konpartitu batean eta batez ere Euskaran oinarritzen dela esanez. Horrela, etniak faktore objektibo hauen kontzientzia hartzen duenean etnia hau nazio bilakatzen da. Ondorioz euskal nazioko kide litzateke, euskal kulturako kide, Euskara jakin eta euskal kontzientzia lukeena. Nahiz eta teorian Euskara ezinbesteko faktoretzat hartu, praktikan hizkuntza hau ez ezagutzeak ez ditu euskal nazioko ateak ixten; partaide izateko nahia edo borondatea gailentzen baita.

Pueblo: Es la parte oprimida de la comunidad nacional. En la situación presente es el conjunto de la nación vasca con respecto a los Estados opresores: Estado español y Estado francés. Estos estados se hallan al servicio de unas oligarquías española y francesa, en donde esta incluida la oligarquía de origen vasco, que es objetivamente extranjera y opresora.

ETA-rentzat Euskal Herrian bizi den goi burgesia ez da euskal nazioko kide, eta hau arrazoitzeko erabiltzen duen argudiatzea horrela laburbildu genezake: Oligarkia statu quo-aren onuradun nagusia denez ez du berau aldatu nahi, eta momentuko egoeran euskal nazioaren zapalkuntza gauzatzen ari denez;  oligarkek zapalkuntza hori bultzatzen dute eta ondorioz ezin dira euskal nazioko kide izan.

Jarraian eta eskema baten bidez, ideiak antolatzen lagunduko digulakoan euskal nazionalismoak bere sorreratik 1968. urtera arte naziotasuna nola ulertu duen ikusiko dugu.

 

Iturria: Lanketa propioa. 

Vasconiaren eta ETA-ko V. batzarraren naziotasun ikuspegiak, oligarkia edo goi burgesia naziotik at uzten du statu quo-aren onuradun nagusi delako.

Esan bezala, Euskara da oinarri oinarrizko faktorea eta hau garaiko dokumentuetan behin eta berriz azpimarratzen da.

Piedra angular de toda etnia y máxima característica de una nacionalidad, el idioma es el soporte de los demás factores que sin él dejarían de ser factores creadores de una personalidad étnica. Por eso un nacionalismo revolucionario deberá poner el máximo cuidado en la expansión y perfeccionamiento de la lengua, ya que ella es el medio por el que la criatura adquiere su condición humana. Gracias a ella progresa la comprensión intelectual de la humanidad y ella es el canal por donde llega la savia cultural del pueblo.

Euskarari ez zaio etniaren oinarrizko faktore izatearen papera bakarrik ematen, hori gutxi ez balitz, kontzientzia nazionalaren piztaile papera ere ematen dio ETA-k. Euskara ikastearekin kontzientzia nazionala pizten denez, ekintza hori burutzea nahikoa litzateke euskal nazioko kide izateko. Beraz, teorian esentzialistatzat hartzen den faktore batek, pertsona baten erabaki bati esker edo pertsona baten borondatea medio, pertsona hori euskal nazioko kide bilakatzen du. Ondorioz, autore askok esentzialistatzat hartzen duten faktore linguistikoa ez litzateke horrela izango ETA-rentzat. Aldaketa honek immigranteekiko perspektiba erabat aldatuko duenez, hau argitzea garrantzitsua da nazionalismo dialektikoa azaltzeko orduan.

Immigranteak eta naziotasuna

Euskal Herriak XIX. mendearen bigarren erdialdetik XX. mendeko 60. hamarkada arte jaso zuen immigrante kopurua izugarria izan zen. Historian zehar herrialde batek beste herrialde bateko hainbeste kide horren epe laburrean jaso izan ditueneko kasuak gutxi dira. Gainera, immigrante hauen nazionalitatea espainiarra zen ia bere osotasunean, euskal nazioaren biziraupena erasotzen duen naziokoa hain zuzen ere. Fenomeno honekiko haserako abertzaletasunaren jarrera bi nazionalitateen artean pareta edo lubaki bat eraikitzearena izan zen euskal nazioa salbatzeko helburuz. Horma hori arrazek mugatzen zuten, alde batera euskal arrazakoak leudeke eta bestera gainontzeko guztiak. Horrek funtzionatu ahal izan zezakeen immigrazioa masiboa izango ez balitz, baina hura ez zen kasua. Ondorioz, pareta hori zulatzen hasi zen euskal arrazako (euskal abizenak dituztenak) kideak espainiar immigranteekin erlazionatu eta ondorengoak izaten hasi ziren momentuan. Zer nazioko kide lirateke ondorengo hauek? Jada horma lekuz mugitu behar zen eta euskal nazioko kide izateko euskal kulturako parte izan behar dela esango da, eta honek borondatea bezalako faktore bati egiten dio bide. Beti ere bere burua arriskuan ikusten duen nazio baten ikuspegitik ari garela gogoratu beharra dago, eta nazio honek bizirauteko ez duela  estatu batek eman dezakeen erreminta edo tresnarik.

Hala ere, hormak oraindik hor dirau eta immigrazioa aurrera doa. Azkenik euskal nazioak ateak ireki zizkion immigrazioari, beti ere  baldintza batzuk betez gero. Hau gertatzeko behar zen teorizazioa ETA-ren V. batzarraren inguruan gauzatu zen. Ikus dezagun nola gertatu zen hau.

Immigranteekiko ordura arteko jarrera errespetua eskatzera mugatzen zen, beraiek euskal nazioa errespetatuz gero ETA-k ere errespetatuko zituela esanaz. Ez da bide ematen teorian, praktikan gertatzen da, espainiar immigranteak euskal naziorako saltoa eman dezan. Hau IV. batzarretik aurrera aldatzen hasten da eta zerikusia du aldaketa honetan erakundea marxismora gerturatzeak, honek nazio borrokaz gain klase borroka kontutan hartzera bultzatzen baitu ETA.

Para ETA es claro que el trabajador inmigrado esta cuando menos tan explotado como el oriundo del país. Por eso en nuestra lucha revolucionaria pedimos la participación de todos los trabajadores que hoy viven en nuestro suelo, sin distinción de origen.

Immigranteak bere osotasunean langile klasearen barruan sartzen ditu ETA-k. Ondorioz, hauek zapalkuntza soziala jasaten dutenez kontsekuente jokatu beharko lukete Euskal Herriak jasaten dituen bi zapalkuntzen aurrean, nazionala eta sozialaren aurrean alegia. ETA-rentzat bi borroka horiek banaezinak baitira, aurrerago ikusiko dugun moduan. Immigranteak horrela jokatuz gero euskal nazioko kide izango lirateke, kontzientzia nazionala eskuratuko bailukete. Egiten den arrazoiketa ondorengoa litzateke: Langileak ezkertiarra izan beharko lukeenez zapalkuntza ororen kontra beharko luke egon, bai zapalkuntza soziala eta, Euskal Herrian bizi direnez, baita nazionalaren aurka ere. Horrela langile immigratuak kontzientzia eskuratuko luke eta horrek euskara ikastera eramango luke.

A ellos y a sus hijos [ immigranteetaz ari da ], consideramos, desde luego, bastante mas vascos que esos capitalistas de largos apellidos euskaldunes, que se atreven a llamarse patriotas mientras no cesan de enriquecerse a costa de su propio pueblo…

Aquellos inmigrantes que se integren en Euzkadi se integran en el proceso de desalineación del Pueblo Vasco, forman parte de este.

Immigrazioari ireki zaion ate hori medio, euskal nazioa bilakatu den subjektu berriari “Pueblo Trabajador Vasco” deituko dio ETA-k. Beregain dago Euskal Iraultza egiteko ardura, hau da, askapen soziala eta nazionala lortzekoa. Beraz immigrantea bihurtu daiteke euskal nazioko kide eta hori nazionalismo esentzialistatik atera garenaren seinale garrantzitsua da. Bide honetan ezkertiartasuna erabili da, edo alderantziz ezkertiartasunak nazionalismoa beste era batera planteatzea behartu du. Kontuak kontu, kritika asko ekartzen zizkion atal bat kitatuta uzten du  horrela ETA-k.

En ellos se utilizaba por primera vez la expresión Pueblo Trabajador Vasco (PTV), entidad que seria, según ETA, el motor del cambio social y de la liberación nacional y que estaría compuesto por todos aquellos que viven y trabajan en Euskal Herria. Este concepto zanjara para siempre dentro de la izquierda abertzale el debate sobre la postura a adoptar frente a los inmigrantes.

Ezkertiartasunaren eta nazionalismoaren arteko sintesia egiteak ETA-ri maila ideologikoan sendotasuna ekarri zion. Jarraian sintesi horren nondik norakoak ikusiko ditugu.

Askapen nazionala eta soziala

ETA-k 1966-1967. urteen artean egindako V. batzarrean onartutako Ideologia oficial de Y dokumentuan bere burua “Movimiento Socialista de Liberación Nacional”  bezala definitzen du. Bere burua deskribatzeko erabiltzen duen definizio honetan, lehenengo aldiz, abertzaletasuna eta sozialismoa uztartu egiten ditu. Orduz geroztik eta gaur egunera arte, sozialistatzat gain ez du ETA-k ezkerraren barruan egon daitezkeen korronte ezberdinen izendatzerik gehitu bere burua aurkezterakoan. Batzuk definizio eza salatu izan diote, baina egia esan horrek ahalbidetu egin dio bere baitan ezkerreko korronte ezberdinetako jendea izatea.

ETA-k 60. hamarkadan ezkertiartasunaren eta nazionalismoaren arteko sintesia egin zuen. Gauzatze hau ez zen lan erraza izan, garai hartako ingurune geoestrategikoak ez baitzizkion bateratze hori egiteko nahikoa erreminta  ematen. Europan 60. hamarkadan, Sobiet Batasuna eta, diferentziak diferentzia, bere inguruan zebiltzan herrialde sozialistak ziren ezkertiartasunaren iparra. Hauen eragina garrantzitsua zen Europa kapitalistan bizi ziren ezkertiarrentzat ere. Materialismo dialektikoa (DIAMAT) zen jaun eta jabe eta honentzat bere eraikuntza ideologikoan, nazionalismoa txertatzeko elementu zaila zen; nazionalismoa ikuspegi ekonomiko eta politiko hutsez azaltzea zaila egiten baitzen. Jendartearen gorabeherak, sentimenduak eta komunitate bateko kide sentitzearen sentimendua arrazoimen hutsez azaltzea (moderniaren kumea baita marxismoa), formula matematikoekin maitasuna esplikatzearen antzeko zerbait izan daiteke. Ondorioz, nazionalismoaren inguruan egin ziren teorizazio guztiak hankamotz gelditzen ziren arazo nazionala zuten nazioentzat. ETA-k, abertzaletasun klasikoarekin nahikoa izan ez zuen moduan, ezkertiartasunarekin antzeko zerbait gertatu zitzaion, marxismo klasikoak ez baitzion nahikoa zume ematen egin nahi zuen  garapen ideologikorako. Hau aldatu egin zen materialismo dialektikoak zuen historiaren kontzepzio teleologikoak porrot egin zuenean. Ikuskera honek historia fase batzuen arabera ulertzen zuen, gizarte guztiek gainditu beharreko fase batzuen arabera. Horrela kapitalismoa, komunismoaren bidean derrigor pasatu beharreko geltokia litzateke. Hirugarren munduko herrialde gehienak kapitalismora heldu ez zirenez, hauek komunismora heltzeko oraindik kapitalismotik pasatu behar zirela pentsatzen zuen marxismo klasikoak. Ikuskera honen arabera beraz, Europako herrialdeak gertuago leudeke komunismotik; baina China, Kuba zein Vietnamgo iraultzek hori hankaz gora bota zuten eta bertako marxismoak nazionalismoa kontutan hartzen zuenez, ETA-ri oso interesgarri zitzaizkion bide berriak ireki zizkion.

Esta eclosión del fenómeno tercermundista exigirá un enorme esfuerzo de adaptación de las tesis marxistas a las nuevas necesidades surgidas, pero tal adaptación no vendrá de la mano de los teóricos marxistas de los países desarrollados, sino que se producirá en los propios países tercermundistas

Mao Tse Tung izan zen fenomeno honi hezurdura teorikoa eman ziotenetariko bat. Gauzatu zuen ekarpen ideologikoan, askapen nazionala eta soziala bateratu egin zituen, eta hau da, hain zuzen, ETA-ri erakargarri egin zitzaiona. Mao-k, ETA-k segituan bere egin zuen, Frente Nazionalaren kontzeptua plazaratu zuen, zeinaren  helburua askapen soziala eta nazionala lortzea litzatekeen. Frente hau iraultzaren subjektua izango zen, eta proletalgoaz gain (baita nekazariak ere) behe burgesiak ere osatuko luke aipatu frentea.

Nuestra justa orientación política y nuestra sólida unidad tienen por objetivo incorporar a millones de integrantes de las masas al frente único nacional antijapones. Las grandes masas del proletariado, de los campesinos y la pequeña burguesía urbana necesitan nuestro trabajo de propaganda, agitación y organización. Se requieren mayores esfuerzos de nuestra parte para establecer una alianza con los sectores antijaponeses de la burguesía. Para que las masas hagan suya la política del Partido, aun debemos realizar esfuerzos prolongados y continuos, inflexibles y enérgicos, arduos y tenaces, pacientes y perseverantes. Sin tales esfuerzos, no conseguiremos nada. La formación y consolidación del frente único nacional antijapones, el cumplimiento de las tareas de este frente y el establecimiento de una republica democrática en China son absolutamente inseparables de esos esfuerzos de ganar a las masas. Si, gracias a esos esfuerzos, logramos reunir bajo nuestra dirección a millones de integrantes de las masas, podremos cumplir pronto nuestra tarea revolucionaria. Con nuestros esfuerzos aplastaremos sin duda alguna al imperialismo japonés y lograremos la completa emancipación nacional y social.

Frente nazionalak klase borrokaz gain borroka nazionala ere kontuan hartzen zuenez , leiho bat ireki zion behe mailako burgesiari.

Baña, bi esplotatze auek ez dira berdiñean erortzen euskaldun guztien gañea: euskal dirudunek bi izurri auetatik libre dira, beren abertzaletasuna galdu dutelako, eta beroiek diralako esplotatzaleak. Euskal jauntxo soll eta erdikoak aberri esplotazioaz joak daude, orregatik dute abertzale konzinzi. Euskal langil-taldea (euskaldun edo erdalduna) bi esplotazioak eta indarrik aundienarekin joak daude.

Nazionalismo iraultzailea, euskal sozialismoa

Nazionalismo iraultzailea kontzeptua Krutwigek sortu zuen 1966. urtean argitaratu zuen Nacionalismo revolucionario liburuan. Krutwigen asmoa, bai nazionalismoa eta bai sozialismoa batu eta biak barne hartzen dituen ideologia bat plazaratzea zen. Lortzen duen sintesiak euskal nazionalismoa ezkertiar iraultzailea dela eta espainolismoa atzerakoia dela baieztatuko du.

Nazionalismoa eta sozialismoa helburu politiko batzuk lortzeko estrategiak dira. Honekin ez dut biak plano berdinean dauden ideologiak direnik esan nahi, baina hori orain aztertzeko betarik ez dugun arazo bat da. Nazionalismoak, nazioak bizirauteko programa politiko bat egiten du eta normalean helburu estrategiko moduan estatua dauka. Sozialismoak bestalde, sistema ekonomiko politiko konkretu bat ezartzea du xede. Baina sistema hori ez da ezerezean ezartzen, estatu jakin batean baizik. Ondorioz bi ideologia hauen arteko sintesiak beste estrategia politiko bat sortuko luke, estatu sozialista helburu lukeena. Hau Krutwigen ustez, nazionalismo iraultzailea litzateke.

ETA-k V. batzarrean bere egingo du nazionalismo iraultzailea. Honek, aurretiaz azaldu dugun “Pueblo Trabajador Vasco “ri, hau da, euskal nazioko kideei, askapen soziala eta nazionala erdiesteko erreminta emango die. Nazionalismo iraultzailea horixe baita, euskal estatu sozialista bat lortzeko erreminta. Horrela azaltzen du ETA-k V. batzarrean onartutako programa ideologikoan:

La liberación Nacional del Pueblo Vasco es la liberación del Pueblo y del hombre vasco: es la negación total de una realidad actual, opresora. Esa negación total solo la puede efectuar el Pueblo Trabajador Vasco a trabes de su situación de clase explotada. Por eso, la lucha nacional del Pueblo Vasco es una afirmación socialista (Nacionalismo Revolucionario).

ETA-rentzat abertzaletasuna objektiboki iraultzailea da. Ideia hau Krutwigen Vasconia liburutik dator eta indarra hartzen doan ikuskera da, harik eta ETA-k V. batzarrean osoki bere egiten duen arte.

En nuestro caso concreto, el Nacionalismo Vasco es objetivamente revolucionario y su lucha es una aportación y una lucha del internacionalismo proletario.

Nazionalismoa eta sozialismoa batzeak komunismo klasikotik bereiztea ahalbidetzen dio, komunismo klasikoak, arestian azaldu dugun bezala, dena faktore ekonomiko eta politikoen bidez azaltzen baitu. Komunismo klasikoak egiten duen irakurketan jendartearen motorrak ekonomia eta politika lirateke. Nazionalismo iraultzailearekin lortzen dena, faktore kulturala sozialismoari txertatzea da. Bi faktore hauekin, politiko eta ekonomikoarekin, ezin dira azaldu jendartean gertatzen diren prozesu guztiak, historia barne. Kulturaren faktorea, nazionalismoak asko du horretatik, aparte uzteak ezkertiartasunera gerturatu nahi zuten nazionalismoei arazo handiak ekarri zizkien. Nazionalismoa azaldu nahi zuten komunistei ere bai noski, ez baitzuten nazionalismoaren fenomenoa azaltzeko erreminta ideologiko nahikorik. Hortaz ETA-k faktore ekonomiko, politiko eta kulturalak espresuki aipatzea, nazionalismoa ezkertiartasunarekin lotzeko egiten ari den saiakeraren adierazle argia da.

El NR [ Nacionalismo Revolucionario ] se desarrolla como necesidad imperiosa del Pueblo Vasco ante la opresión que surge del imperialismo extranjero español y francés, que se traduce en las enajenaciones que este sistema imperialista trae consigo inevitablemente en la Nación Vasca: Estas enajenaciones son principalmente culturales, económicas y políticas.

Aldagai kulturala kontutan hartzeak dakarren eragin zuzenena, norberak bere bereizgarrien araberako sozialismoa eraikitzea da. Komunismo klasikoak faktore kulturala kontutan hartzen ez zuenez, maila teorikoan egiten zen eraikuntza ideologikoa edozein kulturatan (munduko edozein lekutan) berdin-berdin aplika zitekeela pentsatzeko joera zuen. Kasu honetan teoria praktikaren aurretik legoke. Horrela, ETA, nazionalista denez eta sortu nahi duen sozialismoa hezur haragizko leku batean kokatuta dagoenez, hots, Euskal Herrian, sozialismo propioa eraikitzearen aldekoa zen. Euskal sozialismoa PTV-k nazionalismo iraultzailearen bidez lortuko zukeena izango litzateke eta euskal nazioak dituen bereizgarriak kontutan harturik gauzatuko litzateke. Hau da ETA-k izan zuen lehenengo bereizketaren (ETA-berri) arrazoi nagusia; ETA-berrik aldarrikatzen zuen  sozialismoak ustez faktore kulturala (nazionala) alde batera uzten baitzuen. Ustez diot, praktikan nazionalismo espainolaren alde egiten zutela baitzioen ETAk. ETA-berrikoek, marxista klasikoek bezala, nazionalismoa burgesiarekin identifikatzen zuten, ondorioz, iraultzak, soziala bakarrik izan behar zuela zioten, eta iraultza horrek mundu mailakoa behar zuela izan. Arrazoiketa hau luzatuz gero, sentimendu nazionalik eta estaturik gabeko mundu batean bizi garela ondorioztatu beharko genuke, eta ez legokeela nazio zapaldurik. Laborategi bateko esperimentu batek eman dezakeen egoera neutro batean egongo bagina  argudiatze horrek balio izango luke agian; baina hori ez denez errealitatea, praktikan postura hori hartzeak interes espainolen alde egiten zuela ondorioztatu zuen ETA-k. Gainera sozialismoa lortuko balitz berau aplikatzeko marko bat beharko litzateke, eta. marko hori estatua da, mundu osoan momentu berean sozialismoa jartzea ezinezkoa baita. Hau oso ondo ulertu zuen ETA-k eta euskaldunek beraien sozialismoa eraiki behar zutela ondorioztatu zuen.

Queremos llamar la atención de esta V. As. Sobre los peligros que vemos en la superación de esta etapa:

1) Improvisación.- Tomar una ideología a partir de unas teorías validas en determinados países y en determinadas circunstancias, pretendiendo aplicarlas a las circunstancias actuales del pueblo de Euzkadi.

Esta ideología fue valida en unas condiciones concretas y es posible que en las mismas condiciones vuelva a ser valida. ¿Pero es que las condiciones objetivas de Euzkadi se presentan iguales?. Si no es así, la aplicación calcada daría lugar a la toma de posiciones que dejarían de lado los sectores que en las actuales condiciones y circunstancias de Euzkadi son hoy con su PRACTICA perfectamente revolucionarios: Mediana y sobre todo pequeña burguesía.